Commodore PET

Commodore PET (Personal Electronic Transactor) – komputer powstały na bazie KIM-1, jest jednym z pierwszych komputerów domowych (osobistych). Został on wyprodukowany przez firmę Commodore International i zaprezentowany światu w styczniu 1977 roku, czyli kilka miesięcy przed głównymi konkurentami Apple II i TRS80.

PET powstał po zakupie przez Commodore’a firmy MOS Technology, Inc. która właśnie stworzyła procesor 6502. Jeden z pracowników MOS-a, Chuck Peddle zaprojektował wtedy hobbystyczny komputer KIM-1, który miał być sprzedawany w częściach do złożenia w domu. Peddle’owi udało się przekonać ówczesnego szefa Commodore’a Jacka Tramiela, że nie ma już przyszłości w kalkulatorach, w których wówczas specjalizował się Commodore i należy skoncentrować się na budowie „prawdziwych” komputerów, których sprzedaż przyniesie znacznie większe zyski. Tramiel zgodził się pod warunkiem, że Peddle wraz z synem Tramiela, Leonardem, zaprojektują nową maszynę w ciągu sześciu miesięcy na nadchodzące targi COMDEX.

Commodore PET miał, w momencie wprowadzenia na rynek, przewagę nad konkurencyjnym Apple I, iż sprzedawany był w kompletnym wyposażeniu na które składało się:

  • Klawiatura z wydzielonym blokiem numerycznym
  • zintegrowanym 9-calowym ekranem
  • płyta główna z nowoczesnym procesorem MOS 6502
  • złącz rozszerzeń pozwalających na dołożenie pamięci czy też podłączenie dodatkowego procesora
  • 4 kB pamięci RAM
  • zasilacza
  • magnetofonu
  • różnego rodzaju portów, takich jak RS-232
  • możliwości pisania dużymi i małymi literami
  • możliwością tworzenia grafiki
  • systemem operacyjnym wbudowanym w ROM dzięki czemu komputer był od razu po włączeniu gotowy do pracy.

Wszystko to było zamknięte w niewielkiej, ładnie wyglądającej białej obudowie. Prototyp komputera używał zaokrąglonej obudowy zaprojektowanej przez Irę Velinsky. W wersji finalnej zdecydowano się jednak na kwadratową obudowę, co pozwoliło na obniżenie kosztów produkcji.

W ciągu kilku miesięcy po premierze popyt przewyższał popyt i niektórzy musieli czekać kilka miesięcy na upragniony komputer.

Krótko po wprowadzeniu na rynek Commodore zrezygnował z wersji 4K ze względu na bardzo mały popyt i bardzo małą ilość pamięci dostępnej użytkownikowi.

Komputer występował w wielu różnych wersjach:

PET 2001

Pierwsza wersja produkcyjna PET-a miała 4 lub 8 kB RAM-u, do generowania obrazu używała chipa MOS 6545. Wyświetlał on obraz na wbudowanym monitorze o rozdzielczości 40*25 znaków. Komputer miał także wbudowany magnetofon kasetowy i raczej niewygodną, bardzo małą klawiaturę.

Komputer sprzedawał się nieźle, ale często krytykowano jego klawiaturę w wyniku czego Commodore wprowadził na rynek nowe wersje 2001-N i 2001-B, w których magnetofon nie stanowił już integralnej części obudowy co pozwoliło na użycie większej i wygodniejszej klawiatury. Dodatkowo wprowadzono także zmiany na płycie głównej i produkowano modele z powiększoną pamięcią 2001-N-8, -N-16 oraz -N-31 (z kolejno 8, 16 i 32 kilobajtami pamięci).

CBM 3000

Trzy modele CBM 3000 to europejskie wersje PET-a 2001 (Commodore nie mógł użyć nazwy „PET” która była zastrzeżona przez Phillipsa), w tej serii sprzedawano trzy komputery 3008, 3016 i 3032 (odpowiedniki 2001-N-8, -N-16 oraz -N-31).

CBM 4000

Ostatnia wersja „klasycznego” PET-a, wewnętrznie identyczna z 2001, ale z większym, 12 calowym, monitorem monochromatycznym i z nowszą wersją BASIC-a, podobnie jak poprzednie modele sprzedawana była w trzech odmianach 4008, 4016 i 4032. W tym czasie Commodore zorientował się, że wiele osób kupowało tańsze modele, z mniejszą pamięcią i powiększało RAM we własnym zakresie i aby temu zapobiec modele 4008 i 4016 miały wycięte dziury w płycie głównej w miejscu, gdzie można było zamontować dodatkową pamięć. Model 4032 był bardzo popularny w szkołach do czego przyczyniła się także jego bardzo solidna konstrukcja i wytrzymała, metalowa obudowa oraz łącze IEEE 488, które pozwalało na budowanie prostych sieci i wykorzystywanie przez wiele komputerów jednej drukarki czy stacji dysków.

Komputer zdobył również olbrzymie uznanie w środowiskach szkolnych, ze względu na swoją budowę, która była praktycznie niezniszczalna.

CBM 8000

CBM 8000 został wyposażony w nowy układ graficzny o rozdzielczości 80*25 znaków co jednak powodowało liczne problemy z kompatybilnością i model ten nie zdobył znacznej popularności. Pierwsza wersja 8032 została wyposażona w 32kB pamięci z możliwością jej rozszerzenia o 64kB, druga wersja 8096 miała 96kB pamięci montowanej fabrycznie.

Późniejsze modele znane jako SK i Execudesk miały osobną klawiaturę i monitor.

SP9000

Ostatnia wersja PET-a SP9000 znana także jako SuperPET i MicroMainframe bazowała na wersji CBM 8000 i została wyprodukowana na zamówienie University of Waterloo, gdzie komputer ten używany był do nauki programowania. Komputer został wyposażony w drugi mikroprocesor (Motorola 6809), a w pamięci ROM umieszczono dodatkowe języki programowania – BASIC dla 6502 i APL, COBOL, Fortran i Pascal dla 6809 (dodatkowo na dyskietce dostępny był asembler dla 6809).

SP9000 mogły służyć jako „inteligentne terminale” i były podłączone do komputerów mainframe – po napisaniu i przetestowaniu programów na SP9000 można je było załadować na mainframe.

Grafika

W porównaniu z komputerami, które ukazały się na rynku wkrótce po nim (np. Apple II, Atari 400/800, a w szczególności następny projekt Commodore’a VIC-20) PET miał bardzo ubogie możliwości graficzne – ograniczenia układu graficznego sprawiały, że nie mógł on wyświetlać grafiki rastrowej, ale jedynie znaki graficzne zdefiniowane w ROM-ie, które nie mogły być w żaden sposób zmodyfikowane. Dostępny zbiór znaków PET-a znany jako PETSCII (rozszerzenie ASCII) był co prawda dość bogaty, ale nie mógł on konkurować z komputerami z grafiką rastrową czy nawet z maszynami, które pozwalały na zdefiniowanie nowych znaków graficznych.

Serie 2xxx, 3xxx i 4xxx znane były ze swojej „graficznej klawiatury”. Dzięki temu,  że posiadał on klawiaturę numeryczną, górny rząd nad klawiaturą ASCII mógł być przeznaczony tylko do znaków specjalnych.

Firma Commodore nie zapomniała o użytkownikach chcących rozbudować możliwości komputera i wyprodukowała olbrzymią ilość peryferiów rozszerzających możliwości komputera:

Commodore 2031 – pojedyncza stacja dysków (170 kB, jednostronna, 5,25″)
Commodore 4040 – podwójna stacja dysków, połączenie 2 stacji 2031
Commodore 8050 – podwójna stacja dysków (500 kB, 5,25″, jednostronna)
Commodore 8250 – podwójna stacja dysków o poczwórnej gęstości (dwustronna, 1MB, 5,25″)
Commodore 8280 – podwójna stacja dysków (500 kB, 8″, jednostronna)
Commodore SFD-1001 – pojedyncza stacja dysków o poczwórnej gęstości (technicznie pojedyncza wersja 8250)
Commodore 9060 – dysk twardy o pojemności 5MB
Commodore 9060 – dysk twardy o pojemności 7,5MB

Wartym zauważenia jest fakt, iż akcesoria zaprojektowane dla komputera PET są kompatybilne z VIC-20, C64, Plus/4, C128 za pomocą przejściówki IEC do portu równoległego.

 

Seria PET 20001, 2001-N i -B, CBM 3000
Procesor MOS 6502 @ 1MHz
RAM 4/8/16/32 kB
ROM 18 kB Basic 1.0 / 20 kB Basic 2.0
Wyjście Wbudowany monitor 40*25 znakówMagnetofon

RS-232

Wejście Wbudowana klawiaturaMagnetofon

RS-232

Seria PET 4000, CBM 8000
Procesor MOS 6502 @ 1MHz
RAM 8/16/32/96 kB
ROM 20 kB Basic 2.0
Wyjście Wbudowany monitor 40*25 lub 80*25 znakówMagnetofon

RS-232

Wejście Wbudowana klawiaturaMagnetofon

RS-232

SuperPET 9000
Procesor MOS 6502 @ 1MHz, Motorola 6809
RAM 96 kB
ROM 48 kB
Wyjście Wbudowany monitor 80*25 znakówMagnetofon

RS-232

Wejście Wbudowana klawiaturaMagnetofon

RS-232